• Julia Potrawiak

Dlaczego i kiedy warto suplementować witaminę D ?

Aktualizacja: sty 25

#zapytajdietetyka


Coraz częściej słyszymy o konieczności włączenia suplementacji witaminą D3 w okresie jesienno-zimowym możemy usłyszeć od lekarza, dietetyka i naszych bliskich. Mogą nam się jednak nasuwać pytania takie jak:

- Dlaczego warto o niej pamiętać ?

- Czy suplementację należy prowadzić tylko w okresie zimowym?

- Czy nie wystarczy zdrowa i urozmaicona dieta?

- Od czego zależy jej zapotrzebowanie i czy możliwe jest jej przedawkowanie?

Odpowiedź na te pytania w moim dzisiejszym poście .



SPIS TREŚCI:

  1. Rola witaminy D.

  2. Źródła witaminy D.

  3. Badania laboratoryjne.

  4. Rekomendowana dawka suplementacji.

  5. Polecane produkty z apteki.


ROLA WITAMINY D

Witamina D należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jej podstawową funkcją jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej. Ponadto wpływa na działanie układu mięśniowego, immunologicznego oraz nerwowego. Jej niedobór często wiąże się z rozwojem wielu chorób:

- osteoporozą, krzywicą, osteomalacją

- zespołem metabolicznym

- insulinoopornoścą i cukrzycą typu 2

- zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego

- nowotworami (m.in. raka piersi, macicy i jelita grubego)

- stanami depresyjnymi

- chorobami układu pokarmowego

- chorobami autoimmunologicznymi (choroba Hashimoto, RZS, cukrzyca typu 1)

- zaburzeniami odporności

Niedobór witaminy D jest bardzo istotnym i powszechnym problemem dotykającym nawet 90% osób dorosłych i dzieci w Polsce.

W ostatnim czasie sugeruje się również istnienie związku między niedoborem witaminy D, a przebiegiem Covid-19. Nie oznacza to jednak, że dzięki suplementacji witaminą D uda nam się pokonać pandemię Covid-19, ale mimo wszystko warto zadbać o jej odpowiednią podaż.


ŹRÓDŁA WITAMINY D

Witaminę D3 możemy pozyskiwać głównie w wyniku syntezy skórnej oraz produktów spożywczych.


Synteza skórna: Witamina D pod wpływem promieniowania słonecznego UVB syntetyzowana jest w skórze z 7-dehydrocholesterolu. W ten sposób pokrywamy około 85-90% dziennego zapotrzebowania. Jednak aby synteza skórna przebiegała efektywnie muszą zostać spełnione pewne warunki:

  • okres wiosenno-letni (maj-wrzesień)

  • godzina 10.00-15.00

  • odsłonięte co najmniej 18% powierzchni ciała (odsłonięte przedramiona i łydki)

  • minimalny czas ekspozycji: 15 minut

  • w przypadku zachmurzenia, stosowania kremów z filtrem SPT czas ekspozycji na słońce powinien zostać wydłużony

Niestety w okresie jesienno-zimowym, w naszej szerokości geograficznej synteza skórna nie jest wystarczająco efektywna - szacuje się, że pokrywa zaledwie 10% zapotrzebowania. Wobec czego od października do kwietnia zaleca się włączenie suplementacji uzupełniającej.


Ponadto warto zauważyć, że są osoby które również w okresie letnim nie mają wystarczającej ekspozycji na słońce (np. pracownik biurowy). W takim wypadku suplementacja powinna być prowadzona przez cały rok.


Drugim źródłem witaminy D: są produkty spożywcze naturalnie zawierające witaminę D i produkty w nią wzbogacane (fortyfikowane). Jednakże według aktualnych badań, w ten sposób nie jesteśmy w stanie pokryć całkowitego zapotrzebowania naszego organizmu, a jedynie 10-15%.


Najlepszym źródłem witaminy D są:

  • Ryby np. węgorz (1200 IU/100g), łosoś dziki (540 IU/100g), śledź w oleju (800 IU/100g)

  • Żółtka jaj (54 IU/sztukę),

  • Mleko (0,4-1,2 IU/100 ml),

  • Ser żółty (8-28 IU/100g)

  • Grzyby shitake (14-20 IU/ 100g)

  • Produkty fortyfikowane np. mleko i produkty mleczne, margaryny, soki.

Badania wykazały, że w przypadku braku ekspozycji na słońce, nawet bardzo urozmaicona dieta nie może być traktowana jako źródło w pełni pokrywające dzienne zapotrzebowanie na witaminę D, dlatego tak istotną rolę odgrywa jej odpowiednia suplementacja.

BADANIA LABOLATORYJNE

Jeżeli jesteś zdrowa i nie zmagasz się z żadnymi jednostkami chorobowymi to oznaczenie metabolitu witaminy D nie jest konieczne, aczkolwiek może być pomocne (prywatnie koszt takiego badania wynosi około 70-110zł). Jeśli jesteś w grupie ryzyka niedoboru witaminy D, to oznaczenie 25(OH)D jest szczególnie wskazane.


W takim razie, kto jest w grupie ryzyka?

Przede wszystkim osoby zmagające się z nadwagą i otyłością, zespołem metabolicznym, dyslipidemią, insulinoopornością, cukrzycą typu 1 i 2, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami pracy tarczycy, chorobami autoimmunologicznymi (choroba Hashimoto, RZS), chorobami nowotworowymi, anoreksją, nawracającymi infekcjami układu oddechowego, stanami zapalnymi, chorobami nerek i wątroby (kamica nerkowa, NAFLD), zaburzeniami narządu ruchu (osteoporoza, bóle kostne), przewlekłymi chorobami zapalnymi jelit oraz atopowym zapaleniem skóry.


Jak interpretować wyniki ?

Pamiętaj, że w przypadku uzyskania nieprawidłowego wyniku konieczna jest konsultacja z lekarzem.

  • Niedobór ciężki 0-10 ng/ml

  • Niedobór znaczny >10-20 ng/ml

  • Stężenie suboptymalne >20-30 ng/ml

  • Stężenie optymalne >30-50 ng/ml

  • Stężenie 75-100ng/ml

  • Stężenie toksyczne >100 ng/ml - bezwzględnie przerwij suplementację.


ZALECANA DAWKA I SPOSÓB JEJ ZAŻYWANIA

Zdrowe osoby dorosłe (19-65 lat)

  1. W okresie od maja do września suplementacja nie jest konieczna u osób spełniających warunki wystarczającej ekspozycji na słońce (patrz wcześniej).

  2. Jeżeli w okresie od maja do września ekspozycja na słońce jest niewystarczająca zalecana dawka wynosi 800-2000 IU w zależności od masy ciała i podaży z dietą.

  3. W okresie od października do kwietnia zalecana dawka dla wszystkich osób zdrowych wynosi 800-2000 IU, w zależności od masy ciała i podaży z dietą.

  4. U osób z otyłością zalecaną dawkę zwiększa się do 1600-4000 IU.

Kobiety w ciąży i laktacji

  1. Kobiety planujące ciąże powinny zadbać o prawidłową podaż witaminy D zgodnie z zaleceniami dla populacji osób dorosłych + zalecana jest kontrola stężenia 25(OH)D w surowicy.

  2. Po potwierdzeniu ciąży suplementacja powinna być prowadzona pod kontrolą stężenia 25(OH)D w surowicy (wynik docelowy 30-50 ng/ml).

  3. W przypadku braku możliwości oznaczenia witaminy D zaleca się stosowanie witaminy D w dawce 2000 IU/dobę przez cały okres ciąży i laktacji.

Suplement witaminy warto podawać z posiłkiem zawierającym tłuszcz, a należy ograniczać z posiłkami o wysokiej zawartości błonnika (np. otręby).


Co ciekawe, wbrew powszechnej opinii stosowanie preparatów łączących witaminę D3+K2 nie jest obecnie zalecanie i udokumentowane.


Witaminę D można podawać w innym schemacie niż codzienna suplementacja. Na przykład co drugi dzień lub raz w tygodniu - ze względu na to, że witamina D jest magazynowana w organizmie i ma długi okres półtrwania. Warto, jednak pamiętać, że jednorazowo nie zaleca się dawki większej niż 60 000 IU.

Ponadto za dawkę toksyczną uznaje się codzienne suplementowanie 30 000 IU przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Nie trzeba się również obawiać, że w wyniku nadmiernej ekspozycji na słońce dojdzie do wytworzenia toksycznych dawek - nasz organizm wie co robi.


JAKIE PREPRARATY UZUPEŁNIAJĄCE POLECAM?

Rynek suplementów diety oferuje szeroką gamę produktów, jednak zdecydowanie zachęcam do wybierania produktów leczniczych dostępnych bez recepty (leki OTC). O różnicy między lekiem, a suplementem diety jeszcze napiszę. Na ten moment proponuje zaufać, że tego typu produkty będą zdecydowanie lepszej jakości i przede wszystkim bezpieczniejsze.


Do takich produktów leczniczych na Polskim rynku zaliczymy:

Lek VIGANTOLETTEN® 500 IU lub 1000 IU, Lek VIGANTOL 20 000IU w kroplach, Vigalex Bio 1000 IU, Vigalex Forte 2000 IU, Vigalex Max 4000 IU.

  1. Rusińska A. i wsp.: Zasady suplementacji i leczenia witaminą D - nowelizacja 2018r. Postępy Neonatologii 2018; 24(1):1-24.

  2. Mitechell F.: Vitamin-D and COVID-19: do deficient risk a poorer outcome? Lancet Diabetes Endocrinol. 2020 Jul; 8(7): 570.

  3. Martineau i wsp.: Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ 2017; 356: 6583

  4. Gawryś J., Gawryś K., Doroszko A.: Sezonowe zmiany stężenia witaminy i ich wpływ na jej suplementację. Kosmetologia Estetyczna 2016; 5: 561-565.

  5. Lisowska K.A., Bryl E.: Rola witaminy D w rozwoju chorób autoimmunologiczny. Postępy Hig Med Dosw. 2017; 71: 797-810;

  6. Żukowska-Szczechowska E, Kiszka B.: Niedobór witaminy D — rozpoznawanie i postępowanie w celu redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na cukrzycę. Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2011; 2(2): 151–157.

  7. Wawrzyniak A i wsp..: Plejotropowe działanie witaminy D i K. Pediatr Med Rodz 2015, 11(4): 374-381.

  8. Buczkowski K i wsp..: Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotyczących suplementacji witaminy D. Forum Medycyny Rodzinnej 2013; 7:2, 55–58.

3 wyświetlenia0 komentarz
 

©2020 by Kobieca Strefa Zdrowia.